Odcinek 28

Sylwia Chutnik?
O, to dzi艣 b臋dzie bardzo feministycznie na naszym profilu 馃檪
Dalej – tylko dla czytelnik贸w o mocnych nerwach! 馃槈

Tymczasem katalogerki powracaj膮 do swoich marcowych zobowi膮za艅, czyli „perspektywy kobiecej”.

Przez media spo艂eczno艣ciowe przetoczy艂a si臋 ostatnio fala koronamem贸w (nie mniejsza, ni偶 tych Wied藕mi艅skich swego czasu), z kt贸rych najbardziej spodoba艂 nam si臋 ten, kt贸ry m贸wi, 偶e jeszcze nigdy nie by艂o tak 艂atwo zosta膰 bohaterem – wystarczy tylko zosta膰 w domu i czyta膰 ksi膮偶ki.
Tak, troch臋 to ironiczne, ale kiedy czytamy biografi臋 naszej dzisiejszej bohaterki, Emmeline Pankhurst (1858-1928), najwa偶niejszej angielskiej dzia艂aczki na rzecz przyznania kobietom praw wyborczych oraz jednej z za艂o偶ycielek brytyjskiego ruchu sufra偶ystek, to to kanapowe bohaterstwo dzisiejsze rzeczywi艣cie wydaje nam si臋 艂atwe, proste i przyjemne.

Emmeline Pankhurst urodzi艂a si臋 w rodzinie 艣wiadomej spo艂ecznie, dzia艂aj膮cej na rzecz kobiet i zaanga偶owanej w walk臋 z niewolnictwem. Tak偶e jej m膮偶, za kt贸rego wysz艂a w wieku dwudziestu lat, by艂 o艣wieconym cz艂owiekiem jak na owe czasy. By艂 adwokatem i autorem przepis贸w umo偶liwiaj膮cych m臋偶atkom dziedziczenie i rozporz膮dzanie maj膮tkiem, czego wcze艣niej Brytyjki robi膰 nie mog艂y. I bardzo wspiera艂 偶on臋 w jej pracy spo艂ecznej i politycznej.

W najaktywniejszym momencie swojej dzia艂alno艣ci Emmeline i jej zwolenniczki posuwa艂y si臋 do metod nawet dzi艣 uznawanych za drastyczne i pe艂ne akt贸w przemocy, co wynika艂o tyle偶 ze zdeterminowania, co z bezradno艣ci. Emmeline by艂a szeroko krytykowana z powodu swoich metod, a historycy sprzeczaj膮 si臋 do dzi艣 co do skuteczno艣ci jej dzia艂a艅, jej praca jest jednak uznawana powszechnie za kluczow膮, je艣li chodzi o uzyskanie prawa wyborczego kobiet w Wielkiej Brytanii.

„Nie chcemy u偶ywa膰 niepotrzebnie silnej broni. Je艣li argument kamienia, ten odwieczny oficjalny argument polityczny, jest wystarczaj膮cy, nigdy nie u偶yjemy mocniejszego argumentu. (鈥) Pr贸bowa艂y艣my wystarczaj膮co d艂ugo. Przez lata cierpliwie poddawa艂y艣my si臋 obrazom i napa艣ciom. Kobiety doznawa艂y uszczerbku na zdrowiu. Kobiety traci艂y 偶ycie. (鈥) Czy偶 偶ycie kobiety, jej zdrowie nie s膮 cenniejsze ni偶 tafle szk艂a? Nie ma co do tego w膮tpliwo艣ci (鈥)” – Emmeline Pankhurst, „My Own Story”, 1914 (殴r贸d艂o: wikipedia)

Sufra偶ystki ucieka艂y si臋 m.in do wybijania szyb w oknach polityk贸w, kt贸rzy byli przeciwni nadaniu kobietom praw wyborczych; by艂y aresztowane za swoje „wybryki”, w aresztach traktowane brutalnie, karmione niczym g臋si na si艂臋, kiedy zorganizowa艂y strajk g艂odowy; stygmatyzowane pi臋tnem wariatek.
Dnia 4 czerwca 1913 roku, dosz艂o to nieszcz臋艣liwego wypadku podczas derb – jedna z sufra偶ystek, Emily Davison zosta艂a stratowana przez konia nale偶膮cego do kr贸la Jerzego V. Mia艂a by膰 to forma protestu z transparentem, sta艂a si臋 tragedia.
Czy zmieni艂o to wszystko w spos贸b zasadniczy cho膰 w cz臋艣ci obyczajowo艣膰 tych strasznych Wiktorian? Czy by艂a to raczej dopiero trauma I wojny 艣wiatowej, w czasie kt贸rej Emmeline r贸wnie偶 aktywnie dzia艂a艂a spo艂ecznie, g艂贸wnie na rzecz kobiet pracuj膮cych, a po wojnie zak艂ada艂a m.in. domy adopcyjne?

Katalogerki zach臋caj膮 do poszperania w necie, poczytania, zajrzenia do naszego katalogu. O tym wszystkim i jeszcze wi臋cej przeczytacie w przyst臋pnie napisanej powie艣ci biograficznej „Bunt d艂ugich sp贸dnic” George’a Bidwella, znanego i cenionego autora powie艣ci historycznych (m.in. r贸wnie偶 o El偶biecie I, Henryku V, Ryszardzie Lwie Serce).

Katalogerki polecaj膮 r贸wnie偶 powie艣膰 obyczajowo-historyczn膮 z elementami sensacji „Spadaj膮ce anio艂y” Tracy Chevalier (tak, tej od „Dziewczyny z per艂膮”), w kt贸rej zmy艣lona fabu艂a rozgrywa si臋 na tle barwnej epoki wiktoria艅skiej, z sufra偶ystkami w pozosta艂ych rolach.

W roku 1918 Brytyjki uzyska艂y prawa wyborcze (w pe艂ni w roku 1928), po tym donios艂ym wydarzeniu Emmeline Pankhurst zrezygnowa艂a z aktywno艣ci politycznej.
Polki wywalczy艂y prawa wyborcze r贸wnie偶 w roku 1918 i cho膰 wi臋kszo艣膰 feministek woli w艂a艣nie to okre艣lenie – „wywalczy艂y”, feministki po艣r贸d katalogerek wol膮 u偶ywa膰 tego mniej przyjemnego s艂owa – „otrzyma艂y”, bo – wracaj膮c do ironii – zapami臋tajmy w jakiej atmosferze to si臋 odbywa艂o i jak traktowano dawniej kobiety. Szanujmy ten dar 馃檪

Wi臋cej mo偶ecie poczyta膰 tutaj (interesuj膮ce zestawienie dat na ko艅cu!)

Z bibliotekarskim pozdrowieniem
Dzia艂 Gromadzenia i Opracowywania Zbior贸w MBP