Literatura podróżnicza– to szczególny gatunek literacki, w którym głównym tematem jest wyprawa do nieznanych dotąd krajów lub miast oraz zapis przeżyć wewnętrznych podróżnika. Może przyjąć formę pamiętnika, dziennika, listu, reportażu lub szkicu.
Ma bardzo bogatą tradycję sięgającą starożytności. Pierwszym znanym utworem literatury podróżniczej był grecki „Przewodnik po Helladzie” Pauzaniasza. Uprawiana była też w średniowieczu, wieki XVI i XVII uzupełniły ją o motywy walki z oceanem czy arktycznym mrozem, a w XIX i XX stuleciu nastąpił intensywny rozwój literatury podróżniczo-przygodowej (K. May, J. London).
Najwcześniejszym znanym przykładem polskiego utworu o tematyce podróżniczej jest „Peregrynacja albo pielgrzymowanie do Ziemi Świętej (1628), późniejsze to m.in. „Wieczory florenckie” (1880) Juliana Klaczki, „Podróże do Polski” (1977) i „Podróże do Włoch” (1977) Jarosława Iwaszkiewicza, czy liczne reportaże Ryszarda Kapuścińskiego, który, nie bez przyczyny, twierdził, że „los każdego z nas jest wplątany w losy innych i że poznając je lepiej poznajemy swój własny”.
Niektórzy globtroterzy, np. Nicolas Bouvier (1929-1998), przywozili ze swych podróży spisane przez siebie relacje, byli też tacy, np. Alfred Szklarski, który nie był w większości opisanych przez siebie miejscach. Tu wrażenia i refleksje formułuje główny bohater – Tomek Wilmowski.
W celu uatrakcyjnienia fabuły motyw podróży jest uzupełniany o przygody bohaterów i opisy, np. miejsc, ludzi, obyczajów. Jednak to człowiek zajmuje w tej literaturze miejsce szczególne, jest pomysłodawcą wyprawy, organizuje ją, jest soczewką, w której skupiają się dzieje regionów świata, które odwiedza i losy ich mieszkańców.
Literatura podróżnicza pozwala uchwycić istotę człowieka, który stanowi część dalekiej, obcej kultury oraz funkcjonujące w niej treści i znaczenia, wydaje się też być specyficznym wytworem ludzkiej wyobraźni, a sami jej bohaterowie stają się często antropologami poznającymi nowych ludzi, nowe kontynenty i kultury .
Obecnie literaturę podróżniczą z powodzeniem uprawiają w Polsce m.in. Wojciech Cejrowski, Jarosław Kret, Beata Pawlikowska, Martyna Wojciechowska.
Po książki nie tylko podróżnicze zapraszamy do naszego katalogu i bibliotek: https://tiny.pl/71thg.
