Dziś mija 80. rocznica śmierci Danuty Marii Turczynowicz, harcerki Szarych Szeregów, konspiratorki i poetki o pseudonimie „Zryw”. Urodziła się 21 kwietnia 1921 roku w Sieradzu. Już w trakcie nauki w gimnazjum zaangażowała się w harcerstwo.
Po zakończeniu edukacji w 1938 roku wraz z rodzicami i czworgiem rodzeństwa zamieszkała we Włocławku. Podjęła pracę jako sekretarka w Akcji Katolickiej. Pod koniec sierpnia 1939 roku wstąpiła do Harcerskiego Pogotowia Wojennego, ale ze względu na chorobę nie mogła wspomóc tej organizacji w okresie kampanii wrześniowej. Następnie zaczęła współpracować z hufcem Szarych Szeregów im. Romualda Traugutta we Włocławku.
W maju 1940 roku, podobnie jak jej ojciec, została przyjęta przez Janinę Lech do Kujawskiego Związku Polityczno-Literackiego „Zew”. Tam zajmowała się redagowaniem gazetki „Ogniwo”, przepisywaniem ulotek i haftowaniem odznak organizacyjnych. Najwięcej czasu poświęcała prowadzeniu działu literackiemu, zamieszczała w nim swoje wiersze, nacechowane religijnością i patriotyzmem.
Po rozłamie w KZPL Danuta Turczynowicz rozpoczęła współpracę z Kujawskim Stowarzyszeniem Społeczno-Literackim. Odpowiadała wtedy za rozprowadzanie pisma „Piorun” na terenie Włocławka, które było odbijane na powielaczu w mieszkaniu Turczynowiczów. Gazeta była kolportowana m.in. w cukierni, w której pracowała od pewnego czasu.
Danutę Turczynowicz aresztowano w lutym 1941 roku, tuż po zdekonspirowaniu KZPL. W więzieniu poddawano ją bestialskim torturom. Funkcjonariusze gestapo chcieli wiedzieć, gdzie ukrywał się jej ojciec. W trakcie brutalnych przesłuchań nie ujawniła nazwisk ani informacji związanych z jej konspiracyjnymi sojusznikami. Niedługo później trafiła do obozu przejściowego „Błonie” w Inowrocławiu, a następnie do więzienia w Zwickau, w którym czekała przez rok na rozprawę. Po wyroku skazującym na 5 lat więzienia Danuta Turczynowicz przebywała kolejno w więzieniach w Koźminie, Wronkach i Fordonie. W 1943 roku znalazła się w obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau, w którym została zmuszona do wykonywania ciężkich prac fizycznych. Będąc w niewoli, pisała wiersze i piosenki, przesiąknięte wiarą w odzyskanie wolności. Ze swoim narzeczonym, Janem Spornym, przebywającym również w Auschwitz, utrzymywała, kontakt grypsowy. Danuta Turczynowicz udzielała pomocy innym osadzonym, m.in. swojej koleżance chorującej na tyfus. Niestety, również sama zakaziła się tą chorobą.
Danuta Maria Turczynowicz zmarła w Auschwitz 14 marca 1943 roku. Jej zwłoki zostały spalone na oczach Jana Spornego, pracującego w obozowym krematorium.
