„Z kart historii Włocławka” 📓


Na regały Miejskiej Biblioteki Publicznej trafiła właśnie publikacja autorstwa Tomasza Dzikiego pt. „Wojciech Józef Gromczyński” wydana przez Instytut Pamięci Narodowej w serii Bohaterowie Niepodległej.
Wojciech Józef Gromczyński, był pułkownikiem piechoty Wojska Polskiego II Rzeczypospolitej, oraz skutecznym dowódcą obrony Włocławka w sierpniu 1920 roku.

Jako dziewiętnastolatek wstąpił na ochotnika do armii Imperium Rosyjskiego i całe swoje życie związał zawodowo z wojskowością. Po ukończeniu szkoły wojskowej w Odessie w 1883 r. został przeniesiony do 38 Tobolskiego Pułku Piechoty. Na stopień podporucznika mianowany został w 1885 r., w roku 1901 posiadał już rangę kapitana. Wziął udział w wojnie rosyjsko-japońskiej (1904-1905). Za udział w tej wojnie był odznaczony wieloma medalami. W toku swojej służby dowodził między innymi kompanią i batalionem. 1 maja 1911 r. został zwolniony ze służby wojskowej z prawem noszenia munduru i pensją, a w niedługim czasie już na emeryturze został awansowany do stopnia podpułkownika.

Po zakończeniu służby powrócił do Włocławka, gdzie przebywała żona i reszta rodziny. Powrócił w szeregi armii carskiej jako ochotnik po wybuchu I wojny światowej. Organizował piesze drużyny (służące jako oddziały zapasowe i pełniące służbę wartowniczą), którymi dowodził do lutego 1918 r. Po wkroczeniu bolszewików do Kijowa został zmuszony do dymisji, którą złożył 24 lutego 1918 r., kończąc tym samym swą służbę w armii rosyjskiej i powrócił do Polski.

Do odrodzonego Wojska Polskiego przyjęto go dekretem Naczelnego Wodza Wojsk Polskich z 8 grudnia 1918 r. Tego samego dnia na mocy rozkazu Szefa Sztabu Generalnego – gen. dyw. Stanisława Szeptyckiego ppkł Gromczyński otrzymał przydział do Włocławskiego Okręgowego Pułku Piechoty. W lipcu 1919 r. wziął udział w ofensywie przeciwko Ukraińcom. Za kunsztowne dowodzenie podległymi sobie oddziałami podczas walk i wykazane inicjatywy, odwagę i energię został awansowany na polu walki, przez przebywającego wówczas na froncie Naczelnego Wodza, do rangi pułkownika.

7 grudnia 1919 r. płk Gromczyński objął stanowisko dowódcy garnizonu we Włocławku. Do końca lipca 1920 r. pozostawał komendantem Powiatowej Komendy Uzupełnień we Włocławku i dowódcą włocławskiego garnizonu. Wobec zbliżającego się zagrożenia ze strony Rosji Radzieckiej uczyniono go odpowiedzialnym za wykonanie fortyfikacji dla obrony Włocławka. W sierpniu 1920 r. dowodził skutecznie obroną Włocławka przed oddziałami III Korpusu Kawalerii Gaja Byżyszkina, będąc od 11 sierpnia tr. oficjalnie mianowanym dowódcą obrony Wisły na 3 pododcinku (od Dobrzynia nad Wisłą do byłej granicy pruskiej). Dramatyczna obrona Włocławka, którą dowodził płk Gromczyński, ostatecznie zakończyła się 19 sierpnia sukcesem jego obrońców. Miasto zostało obronione i uratowane od bolszewików.

Za zasługi na polu bitwy został odznaczony Krzyżem Walecznych, zmarł 28 maja 1937 r. w Michelinie.