W 1951 roku w Grecji ukazała się powieść Nikosa Kazantzakisa pt. „Ostatnie kuszenie Chrystusa”, prowadząca w rezultacie do wykluczenia autora z kręgu osób należących do greckiego kościoła prawosławnego. Książka trafiła też na indeks ksiąg zakazanych przez Kościół katolicki, co jednak tylko zwiększyło jej popularność.
Tekst oscyluje wokół życia i śmierci Jezusa. Składa się z symbolicznych 33 rozdziałów, odpowiadających liczbie przeżytych przez Niego lat. Choć Kazantzakis jest wierny biblijnej relacji, to jednak ukazuje Chrystusa jako człowieka pełnego słabości, wątpiącego, czasem ulegającego złu, uciekającego przed przeznaczeniem, kogoś, kto się boi, cierpi, nie chce jeszcze umierać, kto pragnie miłości oraz zwykłego ludzkiego życia, jednak później, po pobycie na pustyni, rozumie, że wola Boga musi się wypełnić. Kontrowersyjny jest moment ukrzyżowania, gdy Jezus jest po raz ostatni kuszony wizją pięknego, długiego, szczęśliwego życia z żoną, dziećmi. Przez chwilę się jej poddaje, ale w końcu orientuje się, że to tylko dzieło Szatana i przeznaczenie się wypełnia.
Zamiarem autora było pokazanie Chrystusa jako bliskiego współczesnemu człowiekowi, ludzkiego, który ma być dla nas wzorem do naśladowania i zawsze stoi po naszej stronie.
W Polsce książka ukazała się dopiero w 1992 roku.
Książka znajduje się w naszych zbiorach.