Wielki Piątek

Drugiego dnia Triduum Paschalnego w kościołach milkną dzwony. W Wielki Piątek w liturgii obchodzi się pamiątkę śmierci Jezusa na krzyżu. Wierni gromadzą się w świątyniach przed symbolicznym grobem i trzymają straż, aż do Wigilii paschalnej.

W ludowej tradycji z Wielkim Piątkiem wiązało się chodzenie po wsi i hałasowanie drewnianymi kołatkami i terkotkami. Dla lepszego efektu budowano także terkotki taczkowe – tzw. taradajki, którymi objeżdżano całą wieś. Dla zapewnienia zdrowia i urody przez cały rok obmywano się o wschodzie słońca trzykrotnie bieżącą wodą. W domach – na znak powszechnej żałoby – zasłaniano lustra ciemnymi zasłonami, aby nikt się w nich nie przeglądał. Ciekawostką jest, że zwyczaj ten został przeniesiony także na telewizory.

Tradycyjnie wartę przy grobie pańskim pełnili sokolnicy, żołnierze lub strzelcy, a w drugiej połowie XIX wieku rolę wartowników zaczęli pełnić strażacy ochotnicy, trzymający w ręku groźnie wyglądające halabardy. Zwyczaj trzymania warty przy grobie przez druhów z OSP jest nadal kultywowany w wielu parafiach i stanowi nieodłączny element liturgii. Szczególnie ciekawym momentem jest zmiana warty, podczas której druhowie prezentują znajomość musztry. Coraz częściej można spotkać przy grobie także druhny.